1. Ո՞վ էր Նոյ Նահապետը և ինչ դեր ուներ մարդկության պատմության մեջ։
   Ամբողչ Աշխարի Մարտության Նախահայրը.
   Աստված որոշեց վերացնել մարդկանց՝ նրանց չարության պատճառով։Սակայն Նոյը գտնվեց արդար, և Աստված նրան հրամայեց կառուցել պատկանելի մի մեծ տապան՝ փրկելու իր ընտանիքը և կենդանիներից յուրաքանչյուր տեսակից զույգեր։
   
2. Ի՞նչ պատմական իրադարձություն է կապված Նոյ Նահապետի անվան հետ։
   Արարատ լեռը, որտեղ կանգ առավ Նոյի տապանը, գտնվում է պատմական Հայաստանի տարածքում։
3. Ո՞ր լեռն է հիշատակվում որպես Նոյի տապանի հանգրվան։
   Արարատ լեռը գտնվում է պատմական Հայաստանի տարածքում, և դարեր շարունակ եղել է հայկական ինքնության ու հավատքի խորհրդանիշ։
   
4. Ի՞նչ նշանակություն ունի Արարատ լեռը հայ ժողովրդի համար։
   Հայի հոգևոր հայրենիքի սրբազան գագաթ
   
5. Ինչպե՞ս է Նոյ Նահապետի մասին պատմությունը կապվում հայ ժողովրդի ծագման հետ։
   Ջրհեղեղից հետո Նոյ Նահապետը իր ընտանիքի հետ իջավ Արարատի լեռներից, որտեղ կանգ էր առել տապանը։
6. Ովքե՞ր են Նոյի որդիները, և ի՞նչ ժողովուրդներ են ծագում նրանցից ըստ ավանդության։
   Սեմ
   Համ
   Յաֆեթ
   
   հայերի նախահայրն ըստ ավանդության։
   
   
   
7. Ինչպե՞ս է ներկայացված Նոյ Նահապետի կերպարը դասագրքում՝ որպես հավատքի, հույսի և վերածննդի խորհրդանիշ։
   
   Երբ մարդիկ մեղքերի մեջ էին ընկել, միայն Նոյն էր արդար ու հավատացյալ։
   
8. Ինչո՞ւ է Նոյ Նահապետի պատմությունը կարևոր հայ ժողովրդի ինքնության և մշակույթի տեսանկյունից։
   Նոյի պատումը հայ մշակույթում ցույց է տալիս, որ հայությունը նաև մի մաս է համաշխարհային հնագույն ավանդությունների շարքում, ինչը տալիս է միջազգային տեսանկյունից ինքնագիտակցություն և կապ անցյալի հետ։

---

 Առաջադրանքներ

1. Գրիր կարճ շարադրություն՝ «Ինչու է Նոյ Նահապետը կարևոր հայ ժողովրդի համար» թեմայով։
   Նոյ Նահապետը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ ժողովրդի ինքնության և մշակույթի մեջ։ Նրա պատմությունը կապված է Արան-Արատ լեռների հետ, ինչը ընդգծում է հայոց հայրենական կապը բնության հետ։ Նոյի նավը և ջրհեղեղի պատումը խորհրդանշում են մարդկության փրկությունն ու նոր կյանքի սկիզբը, ինչպես նաև հիշեցնում են հավատքի և բարության արժեքների մասին։
   
2. Նկարագրիր Նոյի տապանի պատմությունը՝ օգտագործելով դասագրքի տեղեկությունները։
   
   
3. Պատկերացրու, որ դու Նոյի որդիներից մեկն ես։ Գրիր նամակ՝ պատմելով ջրհեղեղից հետո նոր կյանքի սկիզբի մասին։
   
   Ես գրում եմ ձեզ հետ մեր տապանից դուրս գալուց հետո, երբ ջրհեղեղը վերջապես նահանջեց։ Ամեն ինչ այնքան տարօրինակ էր. առաջ բոլորը խոսում էին միայն ջրի ու քամու մասին, իսկ հիմա՝ տեսնում ենք նոր, զարթոնք առած աշխարհ։ Հողը հարթ է, մաքուր ու լցված սուր բույսերով, և կենդանիները՝ մեր կողքին, կարծես հասկանում են, որ բոլորը նոր հնարավորություն ենք ստացել ապրելու համար։
   
4. Կազմիր ժամանակագրական աղյուսակ՝ Նոյ Նահապետի պատմության հիմնական փուլերով։
   Աստծու հրամանը
   Տապանի կառուցում
   Կենդանիների հավաքում
   Ջրհեղեղի սկսվելը
   Տապանում գտնվելը
   Ջրի նահանջը
   Թռչունների բաց թողնելը
   Նոր կյանքի սկիզբ
   
5. Նշիր դասագրքից 3 կարևոր փաստ, որոնք կապում են Նոյ Նահապետի պատմությունը Հայաստանի հետ։
   
   Նոյի տապանը, ըստ ավանդության, կանգնեց Արարատ լեռան վրա՝ հայոց պատմական հայրենիքում։ Այս կապը ընդգծում է հայ ժողովրդի հայրենիքի և առասպելական անցյալի համադրում։
   Հայկական մշակութային ավանդույթներում տեղըՋրհեղեղի պատումը և Նոյի պատմությունը արտացոլվել են հայ բանահյուսության մեջ՝ առասպելներ, երգեր և պատմական հուշարձանների միջոցով։
   Հայկական կրոնական և հոգևոր նշանակությունըՆոյի կերպարը Հայ Առաքելական եկեղեցու ավանդության մեջ համարվում է հավատքի, բարության և կյանքի պահպանման խորհրդանիշ, ինչը կապված է նաև հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության հետ։
   
6. Նկարիր Արարատ լեռը և գրիր կարճ բացատրություն՝ ինչու է այն սրբազան հայ ժողովրդի համար։
   Արարատ լեռը հայկական լանդշաֆտում բարձր, ձյունապատ գագաթով լեռ է, որի ստորոտները զարմանալի կանաչ հովիտներով են ծածկված: Այն հայ ժողովրդի համար սրբազան է, քանի որ, ըստ ավանդության, Նոյի տապանը կանգնեց հենց այս լեռան վրա ջրհեղեղից հետո, և այն խորհրդանշում է նոր կյանքն ու փրկությունը:
   
   
7. Ընտրիր Նոյի որդիներից մեկին և ներկայացրու, թե ինչ ժողովուրդներ են ծագում նրանից ըստ ավանդության։
   
   
8. Քննարկիր՝ արդյոք Նոյ Նահապետի պատմությունը կարելի է համարել միայն կրոնական, թե նաև մշակութային և ազգային արժեք։
   
   Նոյի պատմությունը ընդգրկված է հայ բանահյուսությունում, առասպելներում և ժողովրդական երգերում։ Ջրհեղեղի ու նավի պատումները օգտագործվել են որպես ստեղծագործական, խորհրդանշական նյութեր՝ կյանքի, փրկության և նոր սկիզբի թեմաների արտահայտման համար:
   ազգային արժեք
   Նոյի տապանը կանգնել է Արան-Արատ լեռների վրա, ինչը կապ է ստեղծում հայ ժողովրդի հայրենիքի ու առասպելական անցյալի միջև։
   
   
   
9. Կազմիր հարցաշար՝ 5 հարցով, որը կարող է օգտագործվել դասարանում՝ Նոյ Նահապետի թեմայով քննարկման համար։
   
   
   
   
   
   
10. Գրիր պատմական հեքիաթ՝ Նոյի տապանի մասին՝ օգտագործելով դասագրքի փաստերը և սեփական երևակայությունը։
    
    
    
    
    
    
    

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Քանդում են հին տները, թա.վում են աղյուսները, խուլ աղմուկով .կնում են գերա..երը: Վիենացի մի փայտավաճառ այ.պիսի իրադար.ությունը երբե. բաց չի թողնում: Նա չն.ին գնով կամ էլ ձրի հավաքում է կառ..ցի փայտ.. մասերը: Երաժշտական գործիքներ պատրաստողները չորացա. փայտը շատ բար.ր են գնահատում: Դրանցից հ..նալի տավիղներ, կի.առներ ու ակորդ.ոններ են սար.վում:

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ա.թամար կղզին Վանա լճի հարա.-ար.ելքում է, մեկ ժամվա ջրային ճանապարհով է հեռու ցամաքից: Ծովը և բար.ր, ապառաժոտ ափերը կղզին անմատչելի էին դար.նում ոսո.ների համար: Գագիկը՝ Արծրուն.աց առա.ին թա.ավորը, հո.ակապ շինություններով նոր կյանք տվեց Ա.թամարին: Կղզին նրան փոքր թվաց՝ իր ըն.արձակ նպատակներն իրականացնելու համար, ու նա ա.բաբարտակով շր.անաձև կտրեց ծովի մի մասն ու ցամաքի վերածեց: Ժամանակի ըն.ացքում և՛ ա.րարտակը, և՛ վի.խարի շրջապարիսպը, և՜ բար.ր աշտարակներն ու բուրգերը ջրասու.զ եղան:

Ավստրալիան աշխարհում առանձնանում է իր յուրահատուկ բնությամբ ու կենդանական աշխարհով։ Այդ երկրի ամենահայտնի և խորհրդանշական կենդանիներից մեկը կենգուրուն է։ Կենգուրուները պատկանում են պարկավոր կենդանիների ընտանիքին։ Այդ նշանակում է, որ նրանց փոքրիկները ծնվելուց հետո ամբողջությամբ զարգանում են մոր փորին գտնվող պարկի մեջ։ Պարկը նրանց ապահով վայր է՝ պաշտպանություն տալով քամուց, ցրտից ու թշնամիներից։ Մայր կենգուրուն իր փոքրիկին կերակրում է այնտեղ՝ հատուկ կաթով, մինչև որ նա բավականաչափ մեծանա և սկսի ինքնուրույն ցատկել։

Կենգուրուները շատ հետաքրքիր ձևով են շարժվում։ Նրանք չեն քայլում կամ վազում՝ ինչպես մյուս կաթնասունները, այլ ցատկում են։ Նրանց հետևի թաթերը շատ երկար և մկանուտ են, իսկ պոչը՝ հաստ ու ուժեղ։ Այդ պոչը օգնում է պահել հավասարակշռությունը և նույնիսկ ծառայում է որպես «երրորդ ոտք», երբ կենդանին հանգստանում է։ Մի ցատկով կենգուրուն կարող է անցնել մինչև 8 կամ 9 մետր, իսկ արագության դեպքում հասնել ժամում շուրջ 50 կիլոմետրի։ Հետաքրքիր է, որ ցատկելը ոչ միայն արագ, այլև էներգախնայող եղանակ է՝ շնորհիվ հատուկ մկանային կառուցվածքի։Կենգուրուները հիմնականում ապրում են բաց տարածքներում՝ դաշտերում, մարգագետիններում և սավաննաներում։ Նրանք բուսակեր են՝ սնվում են խոտով, տերևներով, երիտասարդ ճյուղերով և երբեմն նաև մրգերով։ Երբեմն կարելի է տեսնել հարյուրավոր կենգուրուներ միասին՝ մեծ հոտեր կազմած։ Այդ հոտերի անդամները միմյանց հետ շփվում են տարբեր ձայներով և շարժումներով։ Եթե հոտի առաջնորդը վտանգ է զգում, նա հատուկ հարված է տալիս հողին՝ ազդանշան տալով մյուսներին։

Կենգուրուները սովորաբար խաղաղասեր են, բայց երբ վտանգի առաջ են կանգնում, կարող են պաշտպանվել։ Նրանց հզոր հետևի թաթերը կարող են շատ ուժեղ հարված հասցնել։ Այդ պատճառով երբեմն գիտնականները նրանց անվանում են «ցատկող բռնցքամարտիկներ»։ Սակայն սովորաբար նրանք նախընտրում են խուսափել վտանգից և հեռանալ՝ երկար ցատկերով։

Կենգուրուների բազմաթիվ տեսակներ կան՝ մեծ կարմիր կենգուրուն, մոխրագույն կենգուրուն, ծառային կենգուրուն և ուրիշներ։ Ամենամեծը կարմիր կենգուրուն է․ հասուն արուն կարող է լինել ավելի քան երկու մետր բարձր և կշռել շուրջ 90 կիլոգրամ։ Իսկ փոքրագույնները՝ օրինակ՝ ծառային կենգուրուները, ապրում են անտառներում և շատ ավելի թեթև են։

Կենգուրուները ոչ միայն կենդանական աշխարհի յուրահատկություններից են, այլև Ավստրալիայի ազգային խորհրդանիշներից։ Նրանց պատկերն adornում է երկրի զինանշանը, մետաղադրամները և անգամ որոշ պետական հաստատությունների խորհրդանիշները։ Սա վկայում է, թե որքան մեծ նշանակություն ունեն այս կենդանիները ավստրալիացիների մշակույթի և ինքնության համար։Կենգուրուները մեզ հիշեցնում են, թե որքան բազմազան և հրաշալի է բնությունը։ Նրանք օրինակ են՝ ինչպես կարելի է հարմարվել շրջակա միջավայրին ու ապրել ներդաշնակ դրա հետ։

Տեքստից գտի՛ր և բացատրի՛ր հետևյալ բառերի իմաստը՝

• պարկավոր
• հավասարակշռություն
• մկանուտ
• հոտ (կենդանիների խումբ)
• խորհրդանիշ

Ընտրի՛ր տեքստից մեկ այլ անհասկանալի բառ և գրի՛ր նրա բացատրությունը բառարանի ձևով։
(օր.՝ պարկավոր – կենդանի, որի ձագը աճում է մոր մարմնի վրա գտնվող պարկի մեջ)

Գրի՛ր հետևյալ բայերի ձևերը անցյալ, ներկա և ապառնի ժամանակներում՝

ցատկել, պաշտպանվել, սնվել, ապրել, զգալ

Կազմի՛ր «պաշտպանել» բառից տարբեր բառեր՝ նոր ածանցներ ավելացնելով։
(օր.՝ պաշտպան, պաշտպանություն, պաշտպանական…)

Գտի՛ր տեքստում բարդ նախադասություն և բաժանի՛ր նրա բաղադրիչ պարզ նախադասությունները։

Գտի՛ր տեքստից երկու ածական, որոնք բնութագրում են կենգուրուին։

Գտի՛ր և ընդգծի՛ր տեքստում առկա 5 բայ և գրի՛ր դրանց դեմքը (առաջին, երկրորդ, երրորդ)։

Գրի՛ր տեքստից մեկ նախադասություն, որտեղ առկա է համեմատություն կամ արտահայտություն։ Բացատրի՛ր դրա իմաստը։

Ընտրի՛ր տեքստից քեզ ամենաշատ դուր եկած մի փաստ և գրի՛ր՝ ինչու է այն քեզ հետաքրքրել։

Պատասխանի՛ր հարցերին՝ ընդգծելով ճիշտ պատասխանները։

Ո՞ր երկրի խորհրդանիշն է կենգուրուն։
ա) Կանադայի բ) Ավստրալիայի գ) Արգենտինայի

Որտե՞ղ է ապրում և մեծանում փոքրիկ կենգուրուն։
ա) Բնի մեջ բ) Մոր պարկի մեջ գ) Թփի տակ Ինչպե՞ս է շարժվում կենգուրուն։
ա) Քայլելով բ) Ցատկելով գ) Սողալով

Ի՞նչն է օգնում կենգուրուին պահպանել հավասարակշռությունը։
ա) Նրա պոչը բ) Նրա ականջները գ) Նրա առջևի թաթերը

Ինչո՞ւ են կենգուրուներին անվանում «ցատկող բռնցքամարտիկներ»։
ա) Որովհետև նրանք բռնցքամարտով են զբաղվում միմյանց հետ
բ) Որովհետև ունեն ուժեղ թաթեր և հարվածում են
գ) Որովհետև սիրում են խաղալ

Ինչո՞ւ են կենգուրուները համարվում էներգախնայող կենդանիներ։
ա) Քանի որ քիչ են սնվում
բ) Քանի որ ցատկելն ավելի քիչ էներգիա է պահանջում, քան վազելը
գ) Քանի որ շատ են քնում

Ի՞նչ են անում կենգուրուները, երբ հոտի առաջնորդը վտանգ է զգում։
ա) Բռնում են թշնամուն
բ) Հարվածում են հողին՝ ազդանշան տալու համար
գ) Թաքնվում են թփերի մեջ

Ինչպե՞ս է պարկը օգնում փոքրիկ կենգուրուին։
Նա օքնում է որ վտանգ չ՛լինի նրան և որ հարմար մնա

Ի՞նչ կարող ենք սովորել կենգուրուից բնության նկատմամբ վերաբերմունքի մասին։
Որ նրանք կարող են իրենց պոչը օկտակործեն երրորտ ոտք:
կենգուրուները համարվում էներգախնայող կենդանիներ Քանի որ ցատկելն ավելի քիչ էներգիա է պահանջում, քան վազելը:

Ինչո՞ւ է կենգուրուն Ավստրալիայի մշակույթի խորհրդանիշ համարվում։
այն յուրահատուկ և տոկուն բնիկ կենդանի է, որը ներկայացնում է ազգային ինքնությունը, ուժը և առաջընթացի թափը

Գրի՛ր երկու նախադասություն, որոնք ցույց են տալիս կենգուրուի հարմարվողականությունը միջավայրին։
Կենգուրուն ունի ուժեղ հետին ոտքեր և երկար պոչ որոնք օգնում են նրան արագ թռչկոտել Ավստրալիայի տափաստաններում։

Նրա մարմինը հարմարված է ջրի պակասին․ կենգուրուն կարող է երկար ժամանակ գոյատևել առանց խմելու ստանալով անհրաժեշտ խոնավությունը բույսերից։

1)Մի ընտանիքում կա 3 երեխա։ Անին 10 տարեկան է, Արան՝ 12, Լուսինեն՝ 14։ Որքա՞ն է ընտանիքի երեխաների միջին տարիքը։
10+12=22
22+14=36
36:3=12

2)  Գտիր   270-ի   5/9  մասը։
150

3) Կատարե՛ք հաշվումները, եթե a = 13

(14 ⋅ a + 56) ⋅ a:
(14*13+56)13=3094

4)Գտե՛ք տառային արտահայտության արժեքը, եթե a = 11, b = 18

360 ։ b + 121 ։ a
360:18=20+141:11=12

5)Գտե՛ք հարաբերությունը.

24-ի  և  3/8 –ի:
64:1=64

6) Գտե՛ք տառի թվային արժեքը. 

𝑥/15 = 6 /45
x=2

7)400 կգ հանքաքարից ստացել են 48կգ պղինձ։ Ինչքա՞ն պղինձ կստացվի 1տ հանքաքարից։
120 կգ պղինձ

8) 20 բանվոր  կատարել են աշխատանքը 48 օրում: Քանի՞ օրում այդ նույն աշխատանքը կկատարեին 12 բանվոր:| կ՛կատարեն աշխատանքը 80 օրում

9) Արմենը կերել է իր հավաքած խնձորի 7/15 մասը, որը 14  հատ է։ Քանի՞ խնձոր է նա հավաքել:
40

10) Որքա՞ն է 460-­ի  20 %­-ը։
92

11)Թվի 1/25 մասը արտահայտիր տոկոսով։
4%
12)Սիրելի սովորողներ այժմ ինքներդ կազմեք  ու լուծեք  նմանատիպ խնդիրներ և որևէ ծրագրով կամ հարթակով լազմեք թեստեր կամ խաղեր:

Մի ընտանիքում կա 4 երեխա։ Անին 12 տարեկան է, Արամ՝ 15, Լուսինեն՝ 14 Վաչէ՛ 9 ։ Որքա՞ն է ընտանիքի երեխաների միջին տարիքը։
12+15=27
27+14=41
41+9=50
50:4=12

Կենդանաբանությունը կենսաբանության մի ճյուղ է, որը ուսումնասիրում է կենդանիներին՝ նրանց կառուցվածքը, կյանքային գործընթացները, վարքը, բազմացումը, զարգացումը, տարածվածությունը և փոխհարաբերությունները շրջակա միջավայրի հետ։ Ավելի համառոտ`
Կենդանաբանությունը՝
1. ուսումնասիրում է բոլոր կենդանի օրգանիզմներին, որոնք կենդանիներ են,
2. պարզում է, թե ինչպես են նրանք ապրում, սնվում, շարժվում, շնչում և բազմանում,
3. դասակարգում է կենդանիներին տարբեր խմբերի՝ կաթնասուններ, թռչուններ, ձկներ, սողուններ, երկկենցաղներ, միջատներ և այլն։

Կենդանական բջիջ.

Կենդանական բջիջը ունի մի շարք մասեր (օրգանոիդներ), որոնցից յուրաքանչյուրը կատարում է իր կարևոր աշխատանքը։  Հիմնական բաղադրիչներն են

1. Բջջաթաղանթ (պլազմատաղանթ)

Շրջափակում է բջիջը և բաժանում արտաքին միջավայրից։

Կարգավորում է, թե ինչ նյութեր են մտնում կամ դուրս գալիս բջջից։
Կատարում է պաշտպանական և փոխանակման գործառույթ։

2. Բջջանյութ (ցիտոպլազմա)

Թափանցիկ, ժելե-ի նման նյութ է, որտեղ գտնվում են բոլոր օրգանոիդները։

Այստեղ են տեղի ունենում բջջի կենսաքիմիական գործընթացները։
3. Բջջակորիզ

Բջջի «ղեկավար կենտրոնն» է։

Պարունակում է ժառանգական նյութ՝ ԴՆԹ, որը ղեկավարում է բջջի աշխատանքը, աճը և բազմացումը։

Կորիզի մեջ կա նաև կորիզակ, որտեղ ձևավորվում են ռիբոսոմները։
4. Միտոքոնդրիաներ

Բջջի էներգիայի կայաններն են։

Այստեղ է արտադրվում էներգիա (ATP)՝ շնչառության ընթացքում։

5. Ռիբոսոմներ

Կատարում են սպիտակուցների սինթեզը (պատրաստում են սպիտակուցներ)։

6. Էնդոպլազմային ցանց (ԷՑ)

Թաղանթային ուղիների համակարգ է։

Օգնում է նյութերի տեղափոխմանը բջջում

7. Գոլջիի ապարատ

Վերամշակում, փաթեթավորում և տեղափոխում է բջջի արտադրած նյութերը։

Օգնում է արտազատման գործընթացներում։

8. Լիզոսոմներ

Պարունակում են մարսողական ֆերմենտներ։

Քայքայում են վնասված օրգանոիդները կամ մարսում են սննդային նյութերը։
9. Վակուոլներ

Փոքր պղպջակներ են, որտեղ պահվում են ջուր կամ տարբեր նյութեր։

Կենդանական բջիջներում վակուոլները սովորաբար փոքր են։

Առաջադրանքներ.

1. Ի՞նչ է ուսումնասիրում կենդանաբանությունը։
   ուսումնասիրում է բոլոր կենդանի օրգանիզմներին, որոնք կենդանիներ են,
   
2. Որո՞նք են կենդանաբանության ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները։
   
3. Ինչպե՞ս են կենդանաբանության մեջ դասակարգվում կենդանիները։
4. Ի՞նչ գործառույթ է կատարում բջջաթաղանթը։
   
5. Որտե՞ղ են տեղի ունենում բջջի կենսաքիմիական գործընթացները։
   Թափանցիկ, ժելե-ի նման նյութ է, որտեղ գտնվում են բոլոր օրգանոիդները։
   
6. Ինչո՞ւ է բջջակորիզը համարվում բջջի «ղեկավար կենտրոնը»։
   Պարունակում է ժառանգական նյութ՝ ԴՆԹ, որը ղեկավարում է բջջի աշխատանքը, աճը և բազմացումը։
   
7. Ո՞ր օրգանոիդն է կոչվում բջջի էներգիայի կայան և ինչ գործընթաց է այնտեղ տեղի ունենում։
   
8. Ի՞նչ աշխատանք են կատարում ռիբոսոմները։
   Կատարում են սպիտակուցների սինթեզը (պատրաստում են սպիտակուցներ)։
   
9. Ի՞նչ դեր ունի Գոլջիի ապարատը բջջում։
10. Ի՞նչ են լիզոսոմները և ինչ նշանակություն ունեն կենդանական բջջի համար։

1)Մի ընտանիքում կա 4 երեխա։ Նանեն 12 տարեկան է, Ռաֆայելը՝ 14, Լուսինեն՝ 13, Արարատը՝ 9։ Որքա՞ն է ընտանիքի երեխաների միջին տարիքը։
12+14=26
26+13=39
39+9=48
48:4=12

2)  Գտիր   150-ի   7/15  մասը։
150*7/15=70

3) Կատարե՛ք հաշվումները, եթե a = 8

(12 ⋅ a + 5) ⋅ a: 12×8=96+5=101×8=801

4)Գտե՛ք տառային արտահայտության արժեքը, եթե a = 7, b = 12

240 ։ b + 49 ։ a 240:12= +49:7=

5)Գտե՛ք հարաբերությունը.

36-ի  և  3/7 –ի:

6) Գտե՛ք տառի թվային արժեքը.

𝑥 /25 = 6 /10

7)200 կգ հանքաքարից ստացել են 24կգ պղինձ։ Ինչքա՞ն պղինձ կստացվի 500կգ հանքաքարից։

8) 10 բանվոր  կատարել են աշխատանքը 24 օրում: Քանի՞ օրում այդ նույն աշխատանքը կկատարեին 6 բանվոր:

9) Արմենը կերել է իր հավաքած խնձորի 2/11 մասը, որը 14  հատ է։ Քանի՞ խնձոր է նա հավաքել:

10) Որքա՞ն է 250-­ի  20 %­-ը։

11)Թվի 1/4 մասը արտահայտիր տոկոսով։
12)Սիրելի սովորողներ այժմ ինքներդ կազմեք  ու լուծեք  նմանատիպ խնդիրներ և որևէ ծրագրով կամ հարթակով լազմեք թեստեր կամ խաղեր:

Ա՜խ, եթե աշնան քամին

Այնքան թափված տերևներ բերեր,

Որպեսզի տաքացներ բուխարին…

*  *  *

Փոթորկում է աշնան քամին…

Ուր-որ է կսրբի երկնքից

Նոր ծնված լուսնին…

*  *  *

Աշնանային լուսինը

Կապույտ երկնքում

Սոճի է նկարում տուշով…

*  *  *

Օ՜ թխկենու տերևներ…

Դուք չվող թռչունների

Թևերն եք այրում…

*  *  *

Աշնան լուսին…

Ա՜խ, եթե ես վերստին կարենայի ծնվել

Իբրև բլրի գագաթին աճող սոճի…

*  *  *

Ինչպե՜ս է սուլում աշնան քամին…

Այն ժամանակ միայն կհասկանաք իմ տողերը,

Երբ գիշերեք բաց դաշտում…

*  *  *

Աշնանն էլ է ցանկանում ապրել այս թիթեռնիկը…

Տե՛ս, խմում է անհագ

Խրիզանթեմի վրա հայտնված ցողը…

*  *  *

Թառամեցին աշնանը ծաղիկները…

Թափվում ու ցրվում են սերմերը,

Ասես արցունքներ լինեն…

*  *  *

Ծանրումեծ քայլերն է փոխում կռունկը

Նոր հնձված հասկերի վրայով…

Աշուն է գյուղում…

*  *  *

Ամայի հեռվում կարմիր-կարմիր արև…

Բայց աշնան քամին

Սառնություն է շնչում անխնա…

*  *  *

Այլևս երբեք նա թիթեռ չի դառնա…

Զուր դողում է թրթուրը

Աշնան քամուց…

*  *  *

Տերևները թափվել են արդեն…

Ողջ աշխարհը միագույն է,

Միայն քամին է գվվում…

*  *  *

Այգում ծառեր են տնկել…

Նրանց ոգեշնչելու համար

Կամացուկ շշնջում է աշնան քամին…

*  *  *

Սառնաշունչ փոթորկին հագեցնելու համար բույրով

Ուշ աշնանը կրկին

Բացվել են ծաղիկները…

*  *  *

Ամպը կախվել է արևի վրա…

Շեղակի թռչում են ահա

Չվող հավքերը…

*  *  *

Ընկերների զրույցը

Հեռու է վանել և ջախջախել է

Աշնան մառախուղը…

*  *  *

Ինչո՞ւ ես այս աշնանը

Այսպես ուժգին զգացի ծերությունը…

Ամպեր և թռչուններ…

*  *  *

Տերևն ընկնում է տերևի վրա…

Թափվել է ամեն բան

Եվ անձրևն ապտակում է անձրևին…

*  *  *

Աշնանային փոթորկի պոռթկում…

Ինչպե՜ս է դողում ու թրթռում

Բաղեղի յուրաքանչյուր տերևը…

Հայկուն կամ հոքքուն 14-րդ դարում ճապոնական պոեզիայում սկզբնավորված  բանաստեղծական ժանր է: Դասական հայկուն բաղկացած էր 17 վանկից: Հայկուի մեջ պարտադիր պետք է նշվեր տարվա եղանակը, այսինքն՝ այն կարելի է բանաստեղծության եղանակային ժանր համարել: 

Տեսական մաս.

Թվի մեկ հարյուրերորդ մասը կոչվում է տոկոս և նշանակվում է   % նշանով։

1% -ը հավասար է մեծության հարյուրերորդ մասին, իսկ ամբողջ մեծությունը (ամբողջը) հավասար է  100%։

1%=1/100

100%=100/100=1

Տոկոսներն արտահայտվում են սովորական կոտորակների տեսքով:

Օրինակ՝ 

14%=14/100

Օրինակ՝ եթե հացի զանգվածը 1 կգ է, ապա այդ զանգվածի 1 %­ը   հավասար կլինի

1000 գ ։ 100 = 10 գ, իսկ եթե հացի զանգվածը 500 գ է, ապա այդ զանգվածի 1 %­ը հավասար կլինի 500 գ ։ 100 = 5 գ։

Կարելի է կատարել նաև հակադարձ գործողությունը՝ կոտորակը արտահայտել տոկոսի միջոցով:

Օրինակ՝ 

• 25/100=25 %: 
• 1/20 մասը, որպեսզի  դարձնենք կոտորակ, դրա համար կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բազմապատկելով 5 լրացուցիչ արտադրիչով, արդյունքում կոտորակը բերեցինք 100 հայտարարի:

(1*5)/(20*5)=5/100=5%

Սովորական կոտորակը տոկոսի տեսքով գրելու համար պետք է կոտորակը բերել 100 հայտարարի:

Առաջադրանքներ

1)Որքա՞ն է 236-­ի 100 %­-ը։

2)Որքա՞ն է 130-­ի  20 %­-ը։
2112

3)Որքա՞ն է 136-­ի 50 %­-ը։

4)Զամբյուղում կա 200 խնձոր։ Գտե՛ք խնձորների քանակի 40 %-ը։

5) Ուղղանկյան մակերեսը 500 սմ² է։ Քանի՞ քառակուսի սանտիմետր  է նրա մակերեսի 1 %-ը: Քանի՞ քառակուսի սանտիմետր է նրա մա­կերեսի 25 %-ը։

6)Մի գյուղացին իր այգուց հավաքել է 1500 կգ խաղող, իսկ մյուսը՝   30 %-ով պակաս։ Ընդամենը քանի՞ կիլոգրամ խաղող են հավաքել   երկու գյուղացիները։

7)  Թվի 1/4  մասը արտահայտիր տոկոսով։

8)  Թվի 1/25  մասը արտահայտիր տոկոսով։
4

9) Թվի 1/50  մասը արտահայտիր տոկոսով։
2

10)Զբոսաշրջիկն անցել է ճանապարհի ­1/5-ը։ Ճանապարհի քանի՞ տո­կոսն է նա անցել։
20%

11) Մի տակառում կա 200 լ խաղողի հյութ, իսկ մյուսում՝ 10 %-ով ավելի։ Քանի՞ լիտր խաղողի հյութ կա երկրորդ ։

12)Ո՞րն է ավելի շատ՝ 600-ի 15 %-ը, թե՞ 500-ի 20 %-ը։

13 )Ուսանողի թոշակն ավելացել է 2 անգամ։ Քանի՞ տոկոսով է   ավելացել թոշակը։

14)Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.

ա) 1 մետրի քանի՞ տոկոսն է 1 դեցիմետրը.

բ) 10 տոննայի քանի՞ տոկոսն է 1 ցենտները.

գ) 1 քառակուսի մետրի քանի՞ տոկոսն է 1000 քառակուսի սանտիմետրը։

15. Սիրելի սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ։

The cat is _under_____ the table.

a) in

b) under

c) behind

The ball is ___in___ the box.

a) in

b) on

c) across

There is a lamp ___above___ the bed.

a) above

b) between

c) through

The chair is __next to____ the window.

a) next to

b) onto

c) off

The children are playing ___near___ the house.

a) near

b) in front of

c) behind

 Movement

The boy is walking __across____ the street.

a) across

b) onto

c) at

The train goes ___through___ the tunnel.

a) through

b) around

c) over

The plane is flying ___over___ the mountains.

a) off

b) over

c) behind

She climbed ___onto___ the roof.

a) onto

b) in

c) at

The dog jumped ___of___ the bed.

a) off

b) in front of

c) since

Time

The lesson starts __at____ 9 o’clock.

a) at

b) in

c) on

We go to school ___on___ Monday.

a) in

b) on

c) at

I was born __in____ 2010.

a) at

b) in

c) on

We always have lunch _in_____ the afternoon.

a) in

b) on

c) since

She has lived here __since____ 2015.

a) in

b) since

c) at